Volgens de WMO - Wet maatschappelijke ondersteuning - moeten gemeenten zorgen dat alle inwoners kunnen meedoen aan de samenleving. De gemeenten bieden daarvoor hulp en voorzieningen. Maar hoe weten de hulpbehoevenden wat er mogelijk is? De VNG startte daarom het project "De Kanteling". Doel van dit project is het stimuleren van een nieuwe manier van werken voor gemeenten die mensen met een beperking betere kansen biedt om volwaardig mee te doen aan de samenleving. Volgens deze nieuwe manier gaan gemeenten samen met cliënten op zoek naar nieuwe mogelijkheden om diensten en voorzieningen, welzijn en zorg, en collectief en individueel aanbod in samenhang aan te bieden. REEF heeft projectspecialisten in dienst die gespecialiseerd zijn in WMO. Eén van deze projectspecialisten is Ron Esser. Hij schreef onderstaand artikel waarin hij uitlegt wat kantelen in de WMO inhoudt.


Klik hier voor meer informatie over auteur Ron Esser

Wat is kantelen in de Wmo ?

In essentie is kantelen een mooi woord voor vernieuwing. Het betekent dat er meer aandacht is voor de inzet van collectieve middelen boven individuele voorzieningen. Hierbij wordt tevens de sociale structuur rond burgers versterkt. Dus het draait dan niet langer om verstrekken van hulpmiddelen, maar om ondersteuning die werkelijk bijdraagt aan oog hebben voor een (betere)participatie in het maatschappelijke leven van (oudere) mensen.

Kanteling bereik je dus door ondersteuning op maat waarbij de eigen kracht en mogelijkheden uitgangspunt zijn. Hierbij is wederkerigheid, wat kun je zelf, wat kun en wil je betekenen voor de buurt, sportclub en voor medeburgers belangrijk.

Voorbeeld:
De gepensioneerde heer Bakker heeft na het overlijden van zijn vrouw problemen met de uitvoering van zijn huishouden. De medewerker van de gemeente bespreekt niet alleen dit onderwerp maar ook het alleen zijn en hoe de heer Bakker zijn dag invult, nu hij zijn vrouw niet meer hoeft te verzorgen. De heer Bakker zou het liefst weer wat willen doen met zijn oude beroep van boekhouder.
Na bemiddeling van de gemeente heeft dhr Bakker niet alleen het probleem van het huishouden opgelost maar is hij penningmeester van de voetbalclub geworden en omdat de afstand een probleem was, maakt hij gebruik van het buurtbusje. Op zaterdag wordt hij door een andere vrijwilliger van de club opgehaald om naar wedstrijden te kijken wat ook nog eens gezellig is.

Nu is dit een eenvoudig voorbeeld waarbij de klant behoeften had naast de hulpvraag van de Wmo.

Een ander voorbeeld kan zijn: (oudere) mensen met meervoudig complexe problematiek waarbij een brede intake een goed beeld geeft van de klant en welke partijen samenwerken of niet zelden het geval neven elkaar werken. Eigenlijk is middels hoogwaardige intake een goed beeld te verkrijgen welke andere problemen of behoeften er zijn. Dat dit in de praktijk niet altijd gebeurt kan diverse oorzaken hebben.
Het kantelen is te zien als een efficiency verbetering die eigenlijk al aanwezig zou moeten zijn, maar die nog niet aanwezig is en daarom nu “uitgevonden” wordt.

De ketenpartners/welzijnsorganisaties waaronder sociaal raadslieden, maatschappelijk werkers, opbouwwerkers, schuldhulpverleners, vrijwilligerswerk, zorgaanbieders, MEE, woningcorporaties, GGD, politie de zogenaamde ketenpartners hebben een rol in de kanteling. Het betreft dus niet een efficiency verbetering binnen de Wmo, maar de kanteling vergt mede inspanning in methodiek en cultuurwijziging van welzijnsinstellingen.  

Het kantelen in de Wmo is in volle gang. Er zijn pilots uitgevoerd in Almere, Rotterdam-IJsselmonde en Kerkrade. Er is er nog geen grondig getoetst en beproefd model voorhanden dat kopieerbaar is, maar belangrijker is dat de pilots in uitvoering zijn zodat deze gemeenten met de welzijnsorganisaties de ingeslagen weg voortzetten.

In bovenvermelde gemeenten geeft de gemeente Kerkrade een positief signaal of omdat bij hen sprake is van laagdrempelige toegang middels bereikbaarheid in verschillende woonwijken; sociale wijkteams geheten.
Het kunnen acteren in deze sociale wijkteams vergt creativiteit en de capaciteit om buiten de gebaande paden kunnen treden. Zo heeft de gemeente Kerkrade een meerwaarde in haar dienstverlening aangezien zij over Wmo-consulenten beschikt die deze sociale wijktaken uitvoeren.

De gemeenten Almere, Rotterdam-IJsselmonde en Kerkrade hebben een voorsprong op de gemeenten die nog geen kanteling hebben kunnen doorvoeren, gelet op de benodigde aandacht voor de komende bezuinigingen. Het is zeer de vraag hoe de bezuinigingen zich zullen verhouden tot de kanteling. Buiten kijf staat dat gemeenten in hun beleidsplannen moeten anticiperen op deze veranderde benaderingswijze.

Projectspecialist Ron Esser adviseert en begeleidt u graag in deze ontwikkelingen. 

Klik hier voor meer informatie over auteur Ron Esser